فرهنگ و سنن

سنت‌ها و آیین‌های ایرانی

آشنایی با جشن‌های باستانی، آداب و سنن اصیل ایرانی که هزاران سال است زنده مانده‌اند

۳۰۰۰+
سال قدمت نوروز
۱۲
جشن ملی مهم
۶+
قوم و طایفه

جشن‌های بزرگ ملی

جشن‌هایی که ریشه در تاریخ کهن ایران زمین دارند

UNESCO

نوروز - جشن بزرگ ملی

۱ فروردین (اعتدال بهاری - ۲۱ مارس)

نوروز باستانی‌ترین و مهم‌ترین جشن ایرانیان است که بیش از ۳۰۰۰ سال قدمت دارد و با اعتدال بهاری آغاز می‌شود. این جشن نماد تجدید حیات، پیروزی نور بر تاریکی و آغاز سال نو طبیعی است.

آیین‌ها

  • چیدن سفره هفت‌سین
  • خانه‌تکانی
  • خرید لباس نو
  • دید و بازدید خانوادگی
  • عیدی دادن
  • سبزه‌گذاشتن

نمادها

سبزهسیبسماقسنجدسمنوسیرسرکه
UNESCO

شب یلدا - جشن زمستان

شب انقلاب زمستانی (۳۰ آذر - ۲۱ دسامبر)

شب یلدا یا شب چله، بلندترین شب سال و آغاز فصل زمستان است. این شب نماد پیروزی نور بر تاریکی است. خانواده‌های ایرانی دور هم جمع می‌شوند، دیوان حافظ باز می‌کنند و میوه‌های زمستانی می‌خورند.

آیین‌ها

  • گرد هم آمدن خانواده
  • فال حافظ
  • قصه‌گویی
  • خوردن انار و هندوانه
  • موسیقی سنتی
  • آجیل خوردن

نمادها

انارهندوانهآجیلدیوان حافظشمع

سیزده‌بدر - روز طبیعت

۱۳ فروردین - پایان تعطیلات نوروز

سیزده‌بدر آخرین روز جشن‌های نوروزی است. مردم به طبیعت می‌روند، سبزه هفت‌سین را به آب روان می‌سپارند و آرزوی سالی شاداب می‌کنند.

آیین‌ها

  • گردش در طبیعت
  • سپردن سبزه به آب
  • گره زدن سبزه
  • بازی‌های سنتی
  • آش و غذای سنتی

نمادها

سبزهآب روانطبیعتگرهشادی

چهارشنبه‌سوری - جشن آتش

آخرین چهارشنبه سال - پیش از نوروز

چهارشنبه‌سوری یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است. مردم با پریدن از روی آتش، رنج‌ها را به آتش می‌سپارند و سرخی و گرمی آن را می‌گیرند.

آیین‌ها

  • روشن کردن آتش
  • پریدن از روی آتش
  • قاشق‌زنی
  • فال‌گوش
  • آتش‌بازی

نمادها

آتشآجیلقاشقشادیپاکی

آداب و رسوم اجتماعی

ارزش‌های فرهنگی که زندگی روزمره ایرانیان را شکل می‌دهند

پذیرایی و مهمان‌نوازی

مهمان‌نوازی ایرانی از معروف‌ترین ویژگی‌های فرهنگ ایران است. سرو چای، شیرینی و میوه به مهمان.

تعارف و ادب

تعارف، سیستم پیچیده‌ای از ادب و احترام متقابل که در فرهنگ ایرانی نهادینه شده.

سوغات و هدیه

آوردن سوغات از سفر برای اطرافیان از آداب دیرینه ایرانی است.

احترام به بزرگ‌ترها

ایستادن هنگام ورود بزرگ‌ترها و استفاده از لقب‌های احترام‌آمیز.

نذر و صدقه

پخت غذا و توزیع آن بین نیازمندان به نیت برآورده شدن حاجت.

موسیقی و شعر

خواندن اشعار حافظ، سعدی و مولانا در مجالس.

سنت‌های محلی اقوام

تنوع فرهنگی اقوام مختلف ایرانی

قوم قشقایی

عشایر ترک‌زبان با خیمه‌های سنتی، لباس‌های رنگارنگ، موسیقی سنتی و فرش قشقایی در مناطق ییلاقی و قشلاقی فارس.

خیمه عشایریلباس رنگینفرش دست‌بافتکوچ‌نشینی

مردم گیلان

اهالی سرسبز شمال ایران با رقص‌های محلی گیلکی، موسیقی تالش و غذاهای خاص شمالی در دل جنگل‌های هیرکانی.

رقص گیلکیجنگل هیرکانیکلاه نمدیغذاهای شمالی

اقوام کرد

با رقص‌های گروهی هه‌پی و چپی، نواختن دف و دهول، لباس‌های سنتی کُردی و جشن‌های باستانی نوروز در کوهستان‌ها.

رقص هه‌پیدف و دهوللباس کردیجشن نوروز

لُرها

با رقص‌های چوبی حماسی، نواختن سرنا و کرنا، لباس‌های سنتی لُری و داستان‌های حماسی زاگرس.

رقص چوبیسرنا و کرنالباس لُریحماسه‌های زاگرس

بلوچ‌ها

با هنر سوزن‌دوزی بلوچی با نقوش هندسی رنگارنگ، گلیم‌بافی و موسیقی سورنا در سیستان و بلوچستان.

سوزن‌دوزی بلوچنقوش هندسیگلیم‌بافیموسیقی سورنا

ترکمن‌ها

اسب‌های ترکمن مشهور جهانی، فرش‌های ترکمنی با طرح‌های هندسی، موسیقی دوتار و سبک زندگی عشایری در گلستان.

اسب ترکمنفرش هندسیموسیقی دوتارسبک عشایری